Przejdź do treści

Jak radzić sobie z suchym okiem w sezonie grzewczym

Gabinet Kosmed Zdrowie, Porady

Kobieta przecierająca zmęczone, suche oczy przy pracy w ogrzewanym pomieszczeniu

Suche oko w sezonie grzewczym najczęściej wynika z połączenia trzech czynników: niskiej wilgotności powietrza w ogrzewanych pomieszczeniach, wielu godzin przed ekranem i rzadszego mrugania. Pomaga podniesienie wilgotności w mieszkaniu do 40-60 procent, regularne przerwy od monitora, nawilżające krople bez konserwantów oraz ciepłe okłady na powieki. Jeśli mimo tego objawy utrzymują się kilka tygodni albo pojawia się ból i pogorszenie widzenia, potrzebna jest wizyta u okulisty.

Jak rozpoznać objawy suchego oka

Na powierzchni oka znajduje się cienka warstwa łez, która chroni rogówkę i zapewnia ostre widzenie. Gdy łez jest za mało albo zbyt szybko odparowują, oko zaczyna sygnalizować problem. Typowe objawy to:

  • pieczenie, swędzenie i uczucie piasku lub ciała obcego pod powiekami,
  • zaczerwienienie spojówek nasilające się wieczorem,
  • chwilowo zamglone widzenie, które poprawia się po mrugnięciu,
  • szybkie męczenie się oczu przy czytaniu i pracy przy komputerze,
  • paradoksalnie także łzawienie, bo podrażnione oko odruchowo produkuje łzy o gorszym składzie.

Objawy często nasilają się w ciągu dnia i są najsilniejsze wieczorem, po wielu godzinach w ogrzewanym biurze lub mieszkaniu. Osoby noszące soczewki kontaktowe odczuwają je zwykle wyraźniej. Soczewka dzieli film łzowy na dwie warstwy i sama potrzebuje nawilżenia, więc w suchym powietrzu szybciej robi się nieprzyjemna. W sezonie grzewczym warto skrócić czas jej noszenia i wieczorami przechodzić na okulary.

Suche oko częściej dotyczy kobiet, osób po pięćdziesiątce i tych, którzy pracują przy komputerze przez większość dnia. Nie oznacza to, że młodsi są bezpieczni: kilka godzin wpatrywania się w telefon wieczorem w przegrzanym pokoju daje podobny efekt.

Dlaczego sezon grzewczy nasila dolegliwości

Zimne powietrze z zewnątrz po ogrzaniu w mieszkaniu ma bardzo niską wilgotność względną. W wielu blokach przy pracujących kaloryferach spada ona do 25-30 procent, a w takich warunkach film łzowy odparowuje szybciej. Podobnie działa nawiew ciepłego powietrza w samochodzie, zwłaszcza skierowany prosto na twarz.

Drugim czynnikiem jest ekran. Patrząc w monitor czy telefon, mrugamy znacznie rzadziej i niepełnie, przez co łzy nie rozprowadzają się po całej powierzchni oka. Jesienią i zimą spędzamy więcej czasu w domu przed ekranami, więc oba czynniki się sumują. Do tego dochodzą krótsze dni, sztuczne oświetlenie i mniej ruchu na świeżym powietrzu. Mroźny wiatr na zewnątrz również wysusza oczy, dlatego zimą przydają się okulary przeciwsłoneczne albo ochronne, szczególnie na stokach i podczas jazdy na rowerze.

Domowe sposoby, które naprawdę pomagają

W większości przypadków wyraźną ulgę przynoszą proste zmiany w otoczeniu i codziennych nawykach.

  1. Kontroluj wilgotność. Higrometr pokaże, czy powietrze jest zbyt suche. Przy wartościach poniżej 40 procent warto włączyć nawilżacz. Jak go wybrać, opisaliśmy w tekście jak wybrać odpowiedni nawilżacz powietrza do domu.
  2. Stosuj zasadę 20-20-20. Co 20 minut pracy przy ekranie spójrz przez 20 sekund na przedmiot oddalony o około 6 metrów. Przy okazji kilka razy świadomie, powoli mrugnij, tak żeby powieki domknęły się całkowicie.
  3. Ustaw monitor niżej. Górna krawędź ekranu na wysokości oczu lub nieco poniżej sprawia, że powieki są bardziej przymknięte i mniejsza powierzchnia oka jest wystawiona na wysychanie.
  4. Odsuń nawiew. W samochodzie i biurze kieruj strumień ciepłego powietrza na nogi albo szybę, nie na twarz. Nie siadaj tuż obok kaloryfera czy farelki.
  5. Pij wodę. Zimą łatwo zapomnieć o piciu, a odwodnienie pogarsza jakość łez.

Ograniczenie wieczornego korzystania z telefonu przynosi korzyść podwójną: oczy odpoczywają, a sen jest lepszy. Praktyczne wskazówki znajdziesz w poradniku jak ograniczyć czas przy ekranie.

Krople, okłady i higiena powiek

Nawilżające krople do oczu, nazywane sztucznymi łzami, są dostępne bez recepty. Przy częstym stosowaniu lepiej wybierać preparaty bez konserwantów, w jednorazowych minimsach lub butelkach z systemem filtrującym. Krople z kwasem hialuronowym dłużej utrzymują się na powierzchni oka. Nie należy natomiast stosować przewlekle kropli „na zaczerwienienie”, które obkurczają naczynia, bo po ich odstawieniu oko często czerwieni się jeszcze bardziej.

Częstą przyczyną suchego oka jest niedrożność gruczołów na brzegach powiek, które produkują tłuszczową warstwę łez. Pomagają wtedy ciepłe okłady przykładane na zamknięte powieki przez 5-10 minut, a potem delikatny masaż i oczyszczenie brzegów powiek. Taki zabieg najlepiej wykonywać wieczorem, codziennie przez kilka tygodni, bo efekt przychodzi stopniowo. Okład możesz przygotować samodzielnie, korzystając ze wskazówek z tekstu o tym, jak przygotować kompres na zmęczone oczy. Ważne, by był ciepły, a nie gorący, i czysty.

Osobom, które malują oczy, przyda się dokładny demakijaż każdego wieczoru. Resztki tuszu i kredki na linii wodnej mogą zatykać ujścia gruczołów i nasilać podrażnienie.

Kiedy z suchym okiem trzeba iść do okulisty

Domowe sposoby wystarczają przy łagodnych objawach. Pilnie, nawet tego samego dnia, trzeba zgłosić się z nagłym, silnym bólem oka lub urazem. Do lekarza należy zgłosić się także wtedy, gdy dolegliwości trwają dłużej niż kilka tygodni mimo zmian w otoczeniu, gdy pojawia się ból oka, światłowstręt, wyraźne pogorszenie widzenia albo ropna wydzielina. Wizyta jest wskazana także u osób przyjmujących leki, które mogą wysuszać oczy, oraz u chorujących na choroby autoimmunologiczne czy tarczycy. Warto przygotować się do wizyty: zapisać, kiedy objawy się nasilają, jakie krople były stosowane i czy pomagały. Okulista oceni film łzowy, stan powiek i rogówki, a w razie potrzeby zaproponuje leczenie dopasowane do przyczyny.

Przeczytaj także